MIND Landelijk Platform Psychische Gezondheid
Stationsplein 125
3818 LE Amersfoort

033 - 3032400


Jeugd-ggz naar gemeenten is een brug te ver
16 november 2012

Jeugd-ggz onder verantwoordelijkheid van gemeenten,
een brug te ver?

Het Landelijk Platform GGz maakt zich grote zorgen over de voorgenomen overheveling van de jeugd-ggz naar gemeenten, zoals opgenomen in het Regeerakkoord. Zolang
er geen harde waarborgen worden gesteld aan deze overheveling vindt de LPGGz dit onverantwoord. Zij dringt er bij bewinds-personen, de Tweede Kamer en gemeenten op aan zich uit te spreken dat jeugd-ggz,
ook in een nieuw jeugdstelsel, onderdeel blijft van de gezondheidszorg.

 

Gemeente verantwoordelijk voor gezondheidszorg
De overheveling van de jeugd-ggz naar gemeenten gaat met een stevige budgetkorting door,
aldus het nieuwe Regeerakkoord. Dit betekent dat gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk
worden voor de jeugd-ggz en daarmee voor een onderdeel van de gezondheidszorg. Deze overheveling vindt plaats zonder (wettelijke) waarborgen om dit verantwoord te doen.
Een brug te ver vindt het LPGGz. Dit brengt grote risico’s met zich mee als het gaat om
de toegankelijkheid, kwaliteit, beschikbaarheid en continuÔteit van de zorg. We maken ons
zorgen over ongelijke toegang tot medische zorg. En dat jeugdigen met een psychische kwetsbaarheid uiteindelijk niet de behandeling krijgen die ze nodig hebben. In de LPGGz
reactie op de concept Jeugdwet heeft zij haar zorgen bij de overheveling van de jeugd-ggz
reeds geuit en aangegeven wat zij nodig vindt om verantwoorde ggz-zorg voor jeugdigen en
hun ouders te realiseren. Zie ook 'Specialistische jeugdzorg 0-18 jarigen niet gegarandeerd'.

Verantwoord overhevelen! Bruggen slaan.
Hoe de plannen uit het Regeerakkoord daadwerkelijk vorm gaan krijgen, zal duidelijker worden
na behandeling in de Tweede Kamer en in de uitwerking van de nieuwe jeugdwet, die naar verwachting in 2013 wordt behandeld. Het LPGGz zal zeer alert blijven en in de lobby proberen bruggen te slaan. We willen het gesprek met het Rijk en gemeenten graag inhoudelijk verdiepen om te zorgen dat er een adequaat pakket van maatregelen wordt getroffen om de jeugd-ggz verantwoord over te kunnen hevelen naar gemeenten. Zodanig dat de jeugdige en zijn ouders
een sterke positie krijgen, dat de jeugd-ggz onderdeel blijft van de gezondheidszorg en gemeenten tegelijk in staat worden gesteld te sturen op integrale zorg.

Pakket van zes maatregelen
Bij de uitwerking van de overheveling van de jeugd-ggz vindt het LPGGz het van belang er
een pakket van (wettelijke) maatregelen wordt getroffen. Deze conclusie wordt ook getrokken
in het recente rapport ‘Gemeenten aan zet. Twee wegen naar ggz voor zorggezinnen’, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS. Het LPGGz onderschrijft wat er volgens dit rapport minimaal geregeld moet worden en herkent daarin de zorgen en voorwaarden zoals verwoord
in haar brief aan de ministeries van VWS en Veiligheid en Justitie in reactie op de concept Jeugdwet.Het LPGGz pleit voor een combinatie van de maatregelen zoals opgenomen in het rapport ‘gemeenten aan zet’ en de maatregelen zoals het LPGGz heeft verwoord in haar reactie op de concept Jeugdwet, namelijk:

  1. Zorg dat de jeugd-ggz onderdeel blijft van de gezondheidszorg. De jeugd-ggz
    moet zich professioneel, doelmatig en cliŽntgericht kunnen blijven ontwikkelen om
    zorg te leveren volgens de stand van de wetenschap en de praktijk. Dit betekent:
    dat gemeenten verantwoordelijk gemaakt moeten worden voor het systeem van innovatie, kwaliteit en onderzoek; dat de jeugdwet in lijn is met de huidige kwaliteitseisen die
    vanuit de gezondheidszorg gelden, zoals wet BIG, WGBO, Kwaliteitswet zorginstellingen, zaken uit de Wcz, klachtrecht; dat keuzevrijheid wordt geregeld; dat de behandelaar,
    in samenspraak met de jeugdige en ouder, bepaalt welke zorg nodig is en niet de gemeente; dat de IGZ als toezichthouder een rol blijft houden.

  2. Opstellen landelijk uniforme richtlijn zodat duidelijk is op welke zorg een jeugdige en ouder aanspraak kan maken. De overheveling van de jeugd-ggz betekent een einde aan het wettelijk recht op zorg. Daarvoor in de plaats komt een ‘jeugdhulpplicht’. Elke gemeente bepaalt dan zelf op welke zorg een jeugdige met problemen aanspraak kan maken via een individuele voorziening. Deze gemeentelijke beleidsvrijheid leidt tot onaanvaardbare rechtsonzekerheid, rechtsongelijkheid en (grote) gezondheidrisico’s.

  3. Specialistische zorg landelijk inkopen. Specialistische ggz-zorg moet beschikbaar blijven. Het volume van specialistische ggz is te klein om dit op gemeentelijk of bovenlokaal niveau te organiseren. Door dit landelijk te organiseren voorkom je bestuurlijke drukte, hoge uitvoeringskosten en onvoldoende sturing op kwaliteit en prijs. Hiermee kan tevens keuzevrijheid voor behandelaars worden gecreŽerd. Dit kan worden ondersteunt door het over te hevelen budget te oormerken in een doeluitkering – minimaal voor de eerste
    vier jaar van het bestaan van de wet.

  4. Verplicht gemeenten, zorgverzekeraars en samenwerkingsverbanden passend onderwijs tot het maken van afspraken over de jeugdhulp. Afspraken over sturing
    op doorverwijs-gedrag door huisartsen en medisch specialisten, over inzet/aanbod van zorg/jeugdhulp en over afstemming met somatiek en volwassen ggz.

  5. Eenduidige competenties stellen aan de professionals die beoordelen welke zorg op welk moment nodig is en of een jeugdige/ouder in aanmerking komt voor een individuele voorziening. Deze beoordeling moet door competente professionals gebeuren die zorgen dat jeugdigen niet van de kastje naar de muur worden gestuurd.
    Voor de ggz betekent dit dat zowel de huisarts als ook andere medisch specialisten in
    een nieuw stelsel direct moeten kunnen blijven doorverwijzen naar de gespecialiseerde jeugd ggz. Jeugdigen met ggz problemen komen namelijk ook bij de huisarts of specialist met lichamelijke klachten. Ook moeten ggz-specialisten inzetbaar zijn voor consultatie en advies op het CJG, op scholen of bij de huisarts. Ook als er nog geen diagnose is. Door vroeg te investeren in kennisoverdracht over psychische aandoeningen en handelings-gerichte diagnostiek kunnen psychische problemen tijdig worden (h)erkend en wordt de druk op de gespecialiseerde zorg verminderd.

  6. Harmoniseren van dwang en drangkaders voor alle jeugdigen. Hierbij is het uitgangspunt dat de rechtpositie in geval van dwang voor Šlle jeugdigen gelijk moet zijn.
    In de huidige concept Jeugdwet valt de verplichte ggz namelijk niet onder de wet (maar
    blijft de BOPZ van toepassing), maar gesloten jeugdzorg wel, waardoor de splitsing
    tussen de gesloten jeugdzorg en de BOPZ-zorg in stand blijft, terwijl het in beide gevallen om jongeren met psychische aandoeningen gaat.

Wat zegt het Regeerakkoord?
De voorgenomen decentralisatie jeugd omvat alle onderdelen: de jeugdzorg die nu een verantwoordelijkheid is van de provincie, de gesloten jeugdzorg, de jeugd-ggz die onder de
ZVW valt, de zorg voor lichtverstandelijk gehandicapten jongeren op basis van de AWBZ en
de jeugdbescherming en jeugdreclassering van Veiligheid en Justitie. De decentralisatie moet ertoe bijdragen dat “de eigen kracht, het sociale netwerk en de voorzieningen in een gemeente beter worden benut. Het accent zal steeds liggen op participatie in de samenleving”. De nieuwe Jeugdwet waarborgt gemeentelijke beleidsvrijheid en elementaire kwaliteitswaarborgen voor cliŽnten blijven wettelijk verankerd, aldus het akkoord. De voorgenomen eigen bijdrage in de jeugdzorg wordt niet ingevoerd, maar het jeugdzorgbudget - dat per 2015 met een decentralisatie-uitkering naar gemeenten wordt overgeheveld - wordt additioneel verlaagd met 150 miljoen.
De gedachte achter deze extra bezuiniging is dat gemeenten deze taak veel doelmatiger
kunnen uitvoeren door ontschotting, preventie/vroegtijdig signaleren, verschuiving van zwaardere naar lichtere zorg en eenvoudigere (indicatie-)procedures.

Advies inzake overheveling jeugd-ggz genegeerd?
Uit niets blijkt dat de onderhandelaars kennis hebben genomen van het rapport ‘Gemeenten
aan zet. Twee wegen naar ggz voor zorggezinnen’, opgesteld door ABD topconsultant Marcel
van Gastel in opdracht van het ministerie van VWS. Het rapport geeft een heldere beschrijving
van de randvoorwaarden, kansen en risico’s van de overheveling van de jeugd-ggz naar gemeenten. Het LPGGz onderschrijft de inhoud van dit rapport dat op 24 oktober naar de
Tweede Kamer is gestuurd. Zij dringt er op aan dat de Tweede Kamer commissie voor jeugdzorg dit rapport alsnog serieus in overweging neemt bij de discussie over de transitie jeugd.

Meer wegen naar Rome
Volgens het rapport zijn er twee manieren om de gezamenlijke ambities voor integrale jeugdzorg te realiseren. De eerste oplossing is om de gemeenten volledig verantwoordelijk te maken voor
de gehele jeugd-ggz met bijbehorend budget (volledige overheveling zoals opgenomen in het Regeerakkoord). Maar dan moet er volgens het rapport wel een pakket (wettelijke) maatregelen worden getroffen om te borgen dat de jeugd-ggz verbonden blijft aan de gezondheidszorg en aangesloten blijft bij de volwassen-ggz en somatiek. Een andere weg is om de gemeenten te laten sturen via de zorgverzekeraar. In deze variant blijft de jeugd-ggz in de Zvw en AWBZ,
maar wordt de zeggenschap van gemeenten wettelijk geregeld. De jeugd-ggz blijft middels
deze variant automatisch onderdeel van het systeem van de gezondheidszorg, en tegelijk wordt mogelijk gemaakt dat gemeenten kunnen sturen op integrale toegang, diagnostiek en zorg.
Voor het werkveld is deze tweede optie minder ingrijpend en eenvoudiger te realiseren.
Het brengt minder transitiekosten met zich mee en er worden geen nieuwe schotten gecreŽerd met de volwassen-ggz en somatiek. Een recente studie van OESO heeft ook geconcludeerd
dat verbeteringen veelal eenvoudiger te realiseren zijn binnen een stelsel dan door grote stelselveranderingen, aldus het rapport. Het LPGGz is daarom van mening dat de ambities
voor integrale jeugdzorg het meest effectief kunnen worden gerealiseerd via de tweede variant ‘gemeenten sturing geven via de zorgverzekeraar’.

Meer weten?
Download hier het rapport ‘Gemeenten aan zet. Twee wegen naar ggz voor zorggezinnen’
Download hier de LPGGz brief over de concept jeugdwet aan de staatssecretarissen.
Download hier de LPGGz bijlage bij de brief, met analyse zorgpunten concept jeugdwet.
Zie ook het LPGzz-nieuwsartikel 'Specialistische jeugdzorg 0-18 jarigen niet gegarandeerd'

Gezamenlijke reacties
Download hier de gezamenlijke brief van het LPGGz, GGZ Nederland en NVvP
aan staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner.
Download hier de gezamenlijke brief van het LPGGz, GGZ Nederland en NVvP
aan staatssecretaris F. Teeven.

Contact
Michelle Vogels,

 

Meer nieuws...

Laatst bewerkt op: 23-11-2012 12:28