Maatschappelijke zorg = voor iedereen

Iedereen vindt goede maatschappelijke zorg voor de meest kwetsbaren in de samenleving belangrijk. Hetzij vanwege het sociale medemenselijke perspectief, hetzij (of ook) vanwege de vermindering van 'overlast'. De maatschappelijke zorg bestaat uit drie beleidsvelden:

1. Maatschappelijke opvang (MO):  zorg voor dak- en
    thuislozen, vrouwenopvang.
2. Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz): zorg
    voor mensen met psychische problematiek die geen gebruik
    maken van de reguliere zorg, om wat voor reden dan ook.
3. Verslavingsbeleid (VB): zorg voor verslaafden.

Deels overlappen de doelgroepen binnen de beleidsvelden elkaar. Die overlap zit vooral in de
groep mensen met chronische en ernstige ggz-problemen en mensen die langdurig dakloos
zijn en daarnaast kampen met verslaving en/of een psychische handicap hebben.

Wmo en maatschappelijke zorg
Met de komst van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning zijn de gemeenten verantwoordelijk geworden voor de uitvoering deze drie beleidsvelden. Binnen de Wmo zijn diverse prestatievelden benoemd. Voor de kwetsbare medemens zijn de prestatievelden 7, 8 en 9 het belangrijkst.

Prestatieveld 7 > maatschappelijke opvang, vrouwenopvang, teunpunten huiselijk geweld. 
Prestatieveld 8 >  de openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz). 
Prestatieveld 9 > de ambulante verslavingszorg (onder andere).

Per gemeente verschillend...
Elke gemeente in Nederland ontvangt van de overheid financiële middelen om invulling en
uitvoering te geven aan het lokale Wmo-beleid. Niet alleen in de G4, Amsterdam, Rotterdam,
Utrecht en Den Haag, maar ook in andere gemeenten speelt, meestal op minder grote schaal,
de MO-problematiek. Nederland telt naast de G4 ook 39 Centrumgemeenten (G39). Dat zijn
middelgrote gemeenten die net als de G4 te maken hebben met OGGz, MO, VO en Vz-
problematiek. Deze G39 moeten voor zichzelf en de kleinere regiogemeenten om hen heen,
een eigen Plan van Aanpak MO maken: het ‘Stedelijk Kompas’. Deze centrumgemeenten
ontvangen daarbij een doeluitkering: geld dat specifiek bestemd is voor prestatieveld 8: de
OGGz. In de begroting van het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) is
de ambitie geformuleerd dat alle centrumgemeenten uiterlijk april 2008 een ‘Stedelijk Kompas’ hebben.

De beleidsinvulling
In het kader van de Wmo-prestatievelden 7, 8 en 9 geldt dat gemeenten maatregelen moeten
nemen die de maatschappelijke deelname en het welzijn van de doelgroepen bevorderen.
Bijvoorbeeld maatregelen op het gebied van verslavingspreventie of het voorkomen van depressie
bij eenzame ouderen. Gemeenten dienen zich hierbij te laten leiden door de wensen en behoeften
van de doelgroepen. Hiervoor praten zij met vertegenwoordigers uit die doelgroepen die veelal zitting nemen in cliënten- en belangenorganisaties. Binnen de OGGz, MO, VO en Vz zijn cliënten nog onvoldoende georganiseerd. Hierdoor komen hun wensen niet bij de gemeenten terecht en dreigen benodigde voorzieningen niet gerealiseerd te worden.

Participatie bevorderen
Het Programma Lokale Versterking zette in om op lokaal en regionaal niveau de positie van mensen uit de OGGz, MO, VO en Vz te versterken zodat zij als beslagen ten ijs kwamen om als volwaardige gesprekspartners gemeenten konden ondersteunen bij de invulling van het Wmo-beleid. Regionale initiatiefgroepen motiveerden mensen uit de achterban hun stem te laten horen. Bijvoorbeeld bij (beeldvormende) acties richting beleidsmakers of deelame aan een klankbordgroep of een Wmo-raad. Participatie van deze doelgroepen moet voor de toekomst  gewaarborgd worden door inbedding in bestaande organisaties en overlegvormen.

Meer weten?
De links en publicaties hieronder hebben betrekking op de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, de Maatschappelijke Opvang (dak- en thuislozen), Vrouwenopvang en Verslavingszorg.

Overheid

• invoeringwmo.nl/dossier OGGz - OGGz-dossier op de website van het ministerie van VWS en de VNG voor gemeentes om hen te ondersteunen bij de WMO-invoering. Handreikingen, sleutelfiguren, praktijkvoorbeelden en meer.  
• beleidsplanwmo.nl/pv789 - Toelichting op de prestatievelden 7, 8 en 9 op de website van het ministerie van VWS en de VNG die bedoeld is om gemeentes te ondersteunen bij het opstellen van het beleidsplan. Voorbeelden van nota's uit verschillende gemeenten.

Maatschappelijke Opvang

• http://www.thuisloos.nl - Website van de Landelijke Vereniging voor Dak- en thuislozen.
• fo-stvkennisnet.nl/nieuws - Website van de Federatie Opvang en de Stichting Tegen Vrouwenhandel (STV). De nieuwssectie biedt ook WMO-gerelateerde berichten.
• www.lspthuisloos.nl - Project Landelijk SteunPunt Cliëntenraden (LSP) in de Maatschappelijke Opvang en de Vrouwenopvang. Een project van de Landelijke Vereniging van Dak- en Thuislozen, bedoeld om instellingen en/of cliëntenraden te ondersteunen bij het opzetten of goed functioneren van cliëntenraden in de maatschappelijke opvang.
• www.zwerfnet.nl - Zwerfnet.nl is een forum en kenniscentrum voor iedereen die beroepsmatig te maken heeft met zwerfjongeren en hun problematiek. Zwerfnet is een initiatief van Stichting Zwerfjongeren Nederland
• www.straatmensen.nl - Website van de stichting Straatmensen voor Straatmensen.
  Een stichting die de leefsituatie van mensen van de straat verbetert door de inzet van mensen van de straat.
• www.ontmoeting.org - Website van Stichting de Ontmoeting. Stichting die hulpverlening biedt aan dak- en thuislozen in een aantal plaatsen in Nederland, onder meer Epe, Harderwijk en Rotterdam.
• www.daklozen.eu - Site met nieuws en berichten over dakloosheid in Nederland.

Wonen

• www.geefopvangderuimte.nl - ‘Geef opvang de ruimte’ is een project van Aedes vereniging van woningcorporaties, de Federatie Opvang (FO) en de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV). Doel is de stagnatie in de maatschappelijke opvang aanpakken door nieuwe permanente huisvesting voor cliënten uit de MO te creëren.
• www.kamersmetkansen.nl - Kamers met kansen is een project van woningcorporaties, (jeugd)welzijnsinstellingen, de overheid en anderen. Het preventieve project biedt jongeren een combinatie van werken en wonen.
• www.sev.nl - SEV is een onafhankelijke organisatie die innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied van wonen ontwikkelt, bijvoorbeeld voor dak- en thuislozen.
• www.flexibelwonen.nl - Website van de Stichting Flexibel Wonen in Rotterdam/Rijnmond. De website is in aanbouw.
• http://www.afwc.nl/wonen_in_amsterdam/dossier_MO.htm - Website van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties over de rol van woningcorporaties bij maatschappelijke opvang in Amsterdam.

Zelfhulp voor en door mensen uit de MO, VO, Vz, (O)GGz 

• www.daklozen.eu - Site met informatie en nieuws over dakloosheid in Nederland.
• www.dtv-nh.nl - Dak- en Thuislozen Verbond Noord Holland, (DTV) Regiovertegenwoordiger LVT Noord Holland.  
• www.zmagazine.nl - Stichting Z, het Amsterdamse Straatmagazine. 
• www.mdhg.nl - Belangenvereniging Druggebruikers MDHG
• www.tussenvoorziening.nl - Nachtopvang in Zelfbeheer - NoiZ in Utrecht
• www.lsd.nl - Landelijk Steunpunt Druggebruikers LSD
• www.straatadvocaat.org - Straatadvocaten Utrecht
• www.digidak.nl - Website van en voor dak- en thuisloze mensen in Groningen.
• www.ggdkennisnet.nl  - de portal-website voor de Openbare Gezondheidsszorg, dus ook de OGGz.